English

Irak Agrofood 2011

IRAK, TÜRK İHRACATÇISINA EMANET

AGROFOOD FUARI

21-24 KASIM 2011

21-24 Kasım 2011 tarihleri arasında Irak'ın Erbil şehrinde IFP fuar organizasyon şirketi tarafından bu yıl dördüncüsü düzenlenen Iraq Agro-Food 2011 - 4. Uluslararası Tarım, Gıda, Gıda İşleme ve Paketleme Fuarı'na Türkiye'nin milli katılım organizasyonu ilk kez AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ (AKİB) Genel Sekreterliği tarafından başarı ile gerçekleştirilmiştir.

Irak'ta düzenlenmekte olan tek uluslararası nitelikli gıda fuarı olan Iraq Agro-Food Fuarı, savaş sonrası yeniden yapılanmakta olan ülkede tarım ve gıda sektörlerinde ihtiyaç duyulan tüm mal ve hizmetlerin pazarlanabilmesi için önemli bir buluşma noktası olmuştur. Fuarda; Bahreyn, Bulgaristan, Kanada, Çin, Mısır, Fransa, Almanya, Hollanda, Hindistan, İran, Irak, İtalya, Lübnan, Pakistan, Suriye, Türkiye ve BAE'den olmak üzere toplam 16 ülkeden katılımcı yer almıştır.

Türkiye milli katılımı, 178 m2 alan üzerinde 10 firma ve Akdeniz İhracatçı Birlikleri Info standı ile düzenlenmiş, Türkiye'nin önemli gıda sektörü ihracatçılarını bünyesinde bulunduran, kalitesinde ve lezzetinde farkındalık yaratan "Türk Malı” imajını destekleyerek kuvvetlendiren Narenciye Tanıtım Grubu, Su Ürünleri Tanıtım Grubu, Kanatlı Tanıtım Grubu ve Zeytin ve Zeytin Yağı Tanıtım Komitesi stantları tüm fuar boyunca ilgi odağı olmuştur. Fuar açılışı sonrası Kuzey Irak Sanayi ve Ticaret Bakanı Sayın …. , Erbil Valisi Sayın ve Ticaret Ataşemiz Sayın Sayer ERBİL Narenciye Tanıtım Grubuna ait standımızı ziyaret etmiş ve kendilerine sunulan meyve suyu ikramını tatmışlardır. Akdeniz İhracatçı Birlikleri info standında ise fuar konusu sektöre ilişkin tanıtıcı broşürler ile ihracatçı listeleri ziyaretçilere sunulmuştur.

Birbirinden güzel Türk lezzetlerini buluşturan fuarda, 100'ü aşkın firma stantlarıyla yer almışlardır. Söz konusu fuarda tarım ve gıda ürünlerinin yanı sıra tarım ve gıda sektörüne yönelik her türlü makine, ekipman, yedek parça, paketleme ve hizmetler teşhir edilerek tanıtılmıştır.

Türkiye'den Irak'a en fazla ihracatı gerçekleşen ve en çok talep gören kanatlı eti ve yumurta, hububat ve bakliyat ve su ürünleri sektörlerinde artan talep Irak'ın bu sektörler için çok büyük bir pazar haline geldiğinin ve yapılan ihracatın her yıl daha da artarak çoğalacağının müjdesini vermiştir. Söz konusu sektörlerde yer alan firmalar, bir dahaki sefere daha büyük alanlarla söz konusu fuara katılacaklarının bilgisini vermişlerdir.

Türkiye geneli Irak'a yapılan ihracat rakamları da Irak'ın tüm avantajları bünyesinde bulunduran açık bir pazar olduğu görüşünü destekler niteliktedir. 2010 yılı yapılan toplam ihracat 2011 yılının aynı dönemine göre %16 artarken, Genel Sekreterliğimiz bünyesinde 2010 yılında yapılan genel ihracat 2011 yılında toplamda %13 artarken bu artış yaş meyve sebze sektöründe %20, hububat bakliyat ve yağlı tohumlar sektöründe %16 ve su ürünleri sektöründe ise bu artış %75 olarak gerçekleşmiştir.

1980'li yıllar öncesinde önemli bir tarım sektörüne sahip olan Irak, yaş meyve sebze, hayvancılık, kümes hayvancılığı ve balıkçılık alanlarında güçlü bir üretim kapasitesine sahipken 1980'li yıllardan sonra ardı ardına gelen savaşlar ve istikrarsızlık sebebiyle tarımsal üretimde önemli düşüşlerin yaşandığı ülkede son dönemde ise ülkede yeniden istikrar arayışlarıyla beraber Irak hükümeti tarımsal üretimi artırmaya yönelik girişimlerde bulunmaktadır.

Bunun 3 temel dayanağı bulunmaktadır:

EIU (Economic Intelligence Unit) verilerine göre 2009 yılı itibariyle nüfus yaşı ortalaması 20 olan Irak, Orta Doğu'da en hızlı nüfus artış hızına sahip olan ülkedir. Buna göre bugün yaklaşık 32 milyon nüfusa sahip olduğu düşünülen Irak'ın 2025 yılında 40 milyona, 2040 yılında ise 50 milyona ulaşması beklenmektedir.

Savaş ve yaptırımlarla geçen yılların ardından sağlanan istikrara paralel olarak yaşam standardı hızla yükselmekte ve taze ve işlenmiş gıdalara olan talep artmaktadır.

Verimli tarımsal kaynaklara sahip olan ülkede ekilebilir boş arazilerin bulunması önemli bir potansiyel oluşturmakta; tarımsal üretime yönelik makine, teçhizat vb. mallar ile tarımsal yatırımlara ihtiyaç duyulmaktadır.

Tarım sektörünün yanı sıra Irak'ta işlenmiş gıda sektöründe de önemli bir açık söz konusudur. Bu sektörde artan talebe paralel olarak hem ihracata hem de ülkedeki yatırım olanaklarına yönelik olarak önemli bir potansiyel bulunmaktadır.

Tüm bu bilgiler ışığında Irak'ın 2005 - 2009 yılları arasında yapmış olduğu gıda ürünleri ithalatı ile toplam ithalatı içersindeki payı aşağıda sunulmaktadır.

Irak'ın Gıda İthalatı ve Toplam İthalat İçerisindeki Payı

1000 $

Yıllar

Gıda Sektörü İthalatı

Toplam

Payı

2005

2.451.646

12.343.672

20%

2006

3.497.509

13.790.373

25%

2007

3.008.734

13.669.659

22%

2008

6.543.443

20.605.370

32%

2009

4.047.826

21.780.216

19%

Kaynak: Trade Map

2005 yılında Türkiye Irak'ın toplam gıda ithalatından yaklaşık %24 pay alırken yıldan yıla bu oran artış göstermiş ve 2009 yılı itibariyle aldığı %33'lük pay ile diğer ülkeler içerisinde Irak'ın en önemli gıda tedarikçisi konumunu sürdürmüştür.

Irak'ın Gıda Ürünleri İthal Ettiği Başlıca Ülkeler

1000 ABD $

Ülkeler

2005

2006

2007

2008

2009

Türkiye

585.505

651.602

672.666

1.179.914

1.331.286

Kanada

1.548

102.749

198.569

112.653

382.755

Ürdün

283.670

215.288

209.600

390.352

368.529

BAE

236.164

290.737

305.371

449.946

282.757

Brezilya

45.175

140.368

87.909

103.726

224.614

Tayland

135.875

186.692

174.796

338.621

203.436

Avustralya

1.721

1.840

2.460

1.623

193.776

ABD

325.501

455.206

590.964

892.639

154.872

Malezya

15.361

20.849

5.108

197.776

125.501

Uruguay

0

10.176

12.634

17.895

122.185

Kaynak: Trade Map

2005 - 2009 yılları itibariyle Irak'ın İthal Ettiği Başlıca Gıda Ürünleri

1000 ABD $

Ürün Adı

2005

2006

2007

2008

2009

Hububat Ürünleri

477.372

838.521

922.471

1.431.342

1.100.253

Etler Ve Yenilen Sakatatlar

46.098

51.948

163.610

291.233

489.327

Süt Ve Süt Mamulleri, Kuş Ve

Kümes Hayvanlarının Yumurtları, Bal, Vb.

271.219

387.509

230.748

808.231

430.176

Hayvansal Ve Bitkisel Yağlar
Ve Bunların Müstahzarları

260.755

435.926

138.976

875.562

353.866

Değirmencilik Ürünleri, Malt, Nişasta, İnulin, Buğday Glüteni

262.429

128.406

177.677

331.217

299.177

Şeker ve Şeker Mamulleri

175.147

241.344

264.347

336.851

235.968

Esasını Hububat, Un, Nişasta, Süt Teşkil Eden Müstahzarlar

159.231

197.228

146.359

243.465

215.701

Yenilen Sebzeler ve Bazı Kök ve Yumrular

131.997

335.565

250.396

237.622

212.118

Yenilen Meyveler, Kabuklu Yemişler, Turunçgil ve Kavun Kabuğu

108.750

195.216

62.272

108.518

166.753

Sebze, Meyve, Bitki Parçaları, Sert Kabuklu Yemiş Konserveleri

80.542

133.541

130.764

231.344

140.502

Yenilen Çeşitli Gıda Müstahzarları

71.138

96.020

102.250

130.635

96.474

Meşrubat, Alkollü İçkiler ve Sirke

215.111

214.552

216.591

1.247.491

95.600

Kakao Ve Kakao Müstahzarları

40.919

58.848

71.963

89.812

83.453

Kahve, Çay, Paraguay Çayı ve Baharat

96.022

94.923

70.732

107.604

74.362

Et, Balık, Kabuklu Hayvan, Yumusakca vb. Hayvansal Müstahzarlar

24.691

27.091

18.196

19.162

25.317

Yağlı Tohum ve Meyveler, Sanayi Bitkileri, Saman, Hayvan Yemi

13.175

24.406

34.581

40.127

21.041

Balıklar, Kabuklu Hayvanlar, Yumusakcalar, Diğer Omurgasızlar

11.165

29.514

1.674

3.020

2.717

Laklar, Sakızlar, Bıtkısel Özsu Ve Hulasalar

1.853

2.205

1.327

1.345

915

Kaynak: Trade Map

İGEME'nin hazırlamış olduğu Irak Ülke Raporu'nda Türkiye'nin Irak'a tarım ve gıda ürünleri ihracat potansiyeli şu şekilde belirtilmiştir:

TÜRKİYE'NİN IRAK'A TARIM VE GIDA ÜRÜNLERİ İHRACAT POTANSİYELİ

Tarım ve Gıda Ürünleri İhraç Potansiyelimiz

Türkiye'nin Irak'a ihracat potansiyelinin yüksek olduğu başlıca tarım ve gıda ürünleri;

• Kanatlı Etleri
• Bakliyat
• Sert Kabuklu Meyveler
• Yaş Meyve Sebze
• Un
• Konserve Etler
• Bisküvi
• Domates Salçası
• Şekerli ve Çikolatalı Mamuller
• Bulgur

SEKTÖREL DEĞERLENDİRME

Bakliyat

2009 yılı verilerine göre toplam 98 milyon dolar bakliyat ithalatı gerçekleştiren Irak'a Türkiye'nin 2009 yılı ihracatı 79 milyon dolarla Irak'ın bu alanda toplam ithalatın %80'nin karşılayan Türkiye'nin ihracatı, 2010 yılında ihracatı 57 milyon dolara düşmüştür.

Bisküvi

Irak'ın tatlı bisküvi ve gofret ithalatı 2006 yılında yaklaşık 145 milyon dolarken, 2007 yılında bu tutar86 milyon dolara inmiş, 2008 yılında,114 milyon dolara, 2009 yılında ise 119 milyon dolarayükselmiştir. Irak'ın bu ürün grubundaki ithalatının37 milyon dolarını tatlı bisküviler,36 milyon dolarını ise gofretler oluşturmaktadır. Toplam ithalatın %78 gibi önemli bir oranı Türkiye'den gerçekleştirilmektedir. Türkiye dışındaki diğer önemli ülkeler ise Ürdün, BAE, Bulgaristan ve Yemen'dir. Türkiye'nin 2009 yılı toplam tatlı bisküvi ve gofret ihracatı olan 487 milyon doların97 milyon dolarlık kısmı Irak'a yapılan ihracattan kaynaklanmıştır. Irak % 20 payla, bu ürün grubunda en fazla ihracat yapılan ülke olmuştur.

Bulgur

Türkiye'nin bulgur ihracatında son yıllarda olumlu gelişmeler görülmektedir. 21,5 milyon dolar olan 2006 yılı ihracatımız 2007 yılında 37,6 milyon dolara, 2008 yılında 57 milyon dolara, 2009 yılında ise 63 milyon dolarayükselmiştir. 2009 yılına kadar ABD'den sonra en önemli bulgur ihracatçısı olan Türkiye, 2009 yılı dünya toplam bulgur ihracatı olan 112 milyon doların63 milyon dolarını gerçekleştirerek 41 milyon dolarlık ihracat gerçekleştiren ABD'yi geçerek bulgur ihracatı sıralamasında birinciliğe oturmuştur. Irak'ın 2008 yılında ithal ettiği 15 milyon dolarlık bulgurun tamamı 2009 yılında ise 24 milyon dolarlık ithalatın %99'dan fazlasınıTürkiye tedarik etmiştir. Bu ülkeye bulgur ihracatımız 2010 yılında da artış göstermiş ve 28 milyon dolar düzeyine yükselmiştir.

Kanatlı Etleri

Beyaz et ithalatının giderek artmakta olduğu Irak 2006 yılında 34 milyon dolar olan kanatlı et ithlatı 2007 yılında 143 milyon dolara, 2008 yılında 278 milyon dolara ve 2009 yılında ise 412 milyondolara yükselmiştir. 2008 yılında ithalat artışı %93, 2009 yılında ise %48 olmuştur. Önemli ihracatçı ülkeler % 47 payla Brezilya ve %22 payla Türkiye %21 ile ABD, %3 payla Ürdün ve %2 payla Arjantin'dir. Türkiye'nin 2007 yılında Irak'a olan 1,3 milyon dolarlık beyaz et ihracatı yaklaşık 13 kat artarak 2008 yılında 16,9 milyon dolara, 2009 yılında 4,5 kat artarak 92 milyon dolara ve 2010 yılında şse %30 artarak 120 milyon dolarayükselmiştir. Bu artışın 2011 yılında da devamedeceği öngörülmektedir. Bu değerle,kanatlı et sektörü açısından Irak, Türkiye'nin en önemli pazarı olmuştur. Toplam ihracatın % 61'ini Irak'a yapılan ihracat oluşturmuştur. Brezilya'nın beyaz et fiyatları Türk ürünlerine göre düşük bulunmakla birlikte, coğrafi yakınlık ve kalite avantajı ile Türkiye'nin pazar payının daha da artması beklenmektedir.

Kuru Meyveler

Irak'ın kuruyemiş ithalatında 2007 yılı hariç devamlı olarak artış görülmektedir. 2005 yılında 24 milyon dolar olan kuru yemiş ithalatı 2006 yılında 35 milyon dolara çıkmış, 2007 yılında 18 milyon dolara düşen Irak'ın kuruyemiş ithalatı 2008 yılında iki kattan fazla artarak 37 milyon dolara 2009 yılında ise 53 milyon dolara yükselmiştir. Irak'ın kuruyemiş tedarikçilerinin başında %29'luk pay ve 15 milyon dolarlık ihracatıyla Türkiye gelmektedir. Diğer ülkeler ise sırasıyla Gürcistan(%18), Ukrayna(%18), BAE ( %13) ve Afganistan (%8)'dır. Irak'ın kuruyemiş ithalatı ve diğer rakip ülkelerin paylarının artmasına rağmen Türkiye'nin 2008 yılında 19 milyon dolara olan ihracatı 2009 yılında 15 milyon dolara düşmüş ancak 2010 yılında tekrar artış göstererek 22 milyon dolar çıkmıştır

Domates Salçası

Irak'ın 2007 yılında yaklaşık % 33 oranında azalarak 26 milyon dolar olarak gerçekleşen salça ithalatı, 2008 yılında % 118 oranında artarak 57 milyon dolara yükselmiştir. 2009 yılında ise bir milyon dolar gerileyerek 56 milyon dolar olmuştur. İthalatın 2008 % 80'i, 2009 yılında ise %95'ini Türkiye'den gerçekleştirilmektedir. Ürdün % 5 payla pazardaki diğer önemli ülkeler olmuştur. 2008 yılında Çin'in Irak pazarında almış olduğu pay ise % 5 iken 2009 yılında bu oran sıfıra inmiştir. Türkiye'nin 2009 yılı toplam salça ihracatı olan 182 milyondoların 53 milyon dolarını Irak'a yapılan ihracat oluşturmuştur. Toplam salça ihracatının % 29'unun yönlendiği Irak en önemli pazarımız durumundadır.

Sert Kabuklu Meyveler

Türkiye'nin kuruyemiş ihracatı 2009 yılında 840 milyon dolar olurken bunun 15 milyon dolarlık kısmı Irak'a yapılmıştır. Irak tarafından 2009 yılında gerçekleştirilen 53 milyon dolarlık ithalatın 14 milyon doları ceviz içi, 11 milyon doları fındık içi,10 milyon doları badem içi iken 8 milyon doları kabuklu cevizdir. Irak'ın ithalatındaki 2009 yılında 2008'e göre %40 artış görülmektedir. Türkiye'nin ihracatı ise 2010 yılında bir önceki yıla göre 7 milyon dolar artarak 15 milyon dolardan 22 milyon dolara çıkmıştır. Gerek ülkenin 2009 yılında yaşadığı artış oranlarından gerekse Türkiye'nin Irak'a olan ihracatında 2010 yılından yaşanan artış söz konusu ürünler için potansiyelin devam ettiğini göstermektedir.

Şekerli ve Çikolatalı Mamuller

Irak'ın şekerli ve çikolatalı mamuller ithalatında, 2008 yılında Türkiye % 85 payla ilk sırada yer almıştır. 2009 yılında ise Türkiye'nin payı 103 milyon dolarlarla %90'a çıkmıştır. Türkiye'yi %3 ile BAE, % 2 ile Ürdün, % 1 ileLübnan ve İngiltere izlemiştir. Önceki yıllarda bu ürün grubunda gelişmiş ülkelerden ithalat bulunmazken, İngiltere ve Almanya gibi ülkelerin de, şu anda sınırlı miktarlarla da olsa pazara girdikleri görülmektedir. Türkiye'nin şekerli ve çikolatalı mamuller ihracatı en fazla Irak'a gerçekleştirilmektedir. 2008 yılı toplam ihracatı olan 643 milyon doların 101 milyon doları, 2009 yılı ihracatı olan 585 milyon doların 103 milyon dolarını Irak'a yapılan ihracat oluşturmuştur. 2010 yılında ise Irak'a 110 milyon dolar ihracat gerçekleştirilmiştir.

Un

2008 yılında Irak'ın buğday unu ithalatı artarak319 milyon dolara yükselmiştir. Bu ithalatın % 71'ini Türkiye'den gerçekleşmiştir. 2009 yılında ise Irak'ın un ithalatı32 milyon dolardüşerek 287 milyon dolar olmuştur. Dünya un fiyatlarında meydana gelen küçük oranlı azalmalar sonucu un fiyatlarımız biraz yüksek kalmış olsa da, Türk ununun kalitesinin yüksek olması ve pazara olan coğrafi yakınlık, pazarın çok büyük bir kısmına sahip olmamızı sağlamıştır. 2008 yılı ihracatı bir önceki yıla göre % 46 oranında artarak 231 milyon dolar düzeyine yükselmiş olan Türkiye 2009 yıında 279 milyon ve 2010 yılında 299 milyon dolar ihracat gerçekleştirmek suretiylesektör açısından en önemli ihraç pazarımız olan Irak'a yapılan ihracatımız artmıştır.

Yaş Meyve Sebze

Irak'ın 2007 yılında 16 milyon dolar olan turunçgil ithalatı %207 oranında artarak52 milyon dolar düzeyine yükselmiştir. 2008 yılında %92 artarak 91, 2009 yılında ise %12 oranında aratarak 112 milyon dolar turuncgil ithalatı gerçekleştiren Irak'ın 2009 verilerine göreen büyük tedarikcisi% 92 gibi çok büyük bir oran ile Türkiye'dir. Türkiye'den sonra %5 paylaÜrdün ve %4 paylaLübnan diğer önemli ülkeler olmuştur. Türkiye'nin 2008 yılı turunçgil ihracatı sıralamasında 5. durumda bulunan Irak'a olan ihracatta 2009 yılında önemli artış göstermiştir. 2009 yılı ihracatı, % 178 oranında artarak 91,5 milyon dolar düzeyine yükselmiş ve Rusya Federasyonu'ndan sonra en önemli turunçgil ihraç pazarımız Irak olmuştur. 2010 yılında ise Irak'a olan ihracatımız %23 oranında artarak yine Rusaya'dan sonra ikinci pazar olma konumunu korumuştur.

Diğer taraftan, turuncgil pazarı kadar büyük olmasa da Irak tarafından yapılan elma-armut ithalatı da Türkiye yaş meyve ve sebze ihracatçıları açısından potansiyel arz etmektedir. 2006 yılında 65 milyon dolar elma-armut ithal eden Irak'ın en büyük tedarikçisi 59 milyon dolarla İran olmuştur. 2006 yılından bu yana İran verilerini açıklamadığı halde Irak'ın Türkiye'den ithal ettiği elma-armut rakamları ihracatçılarımıza ve bizlere fikir vermektedir. Örneğin 2008 yılında Irak'ın Türkiye'den ithalatı bahse konu ürünler için 4 milyon dolar iken 2009 yılında %263 artarak 15 milyon dolara 2010 yılında ise %36 artarak 20 milyon dolara yükselmiştir. Verileri olmayan ülkeler hariç tutulduğunda Irak'ın en büyük tedarikçileri, %84 paylaTürkiye, %10 payla Makedonya, % 3 paylaÜrdün, %1 paylaFransave Polonya'dır.

Yumurta

Irak'ın yumurta ithalatı son yıllarda önemli oranlarda artış göstermektedir. Son beş yıllık dönemde toplam ithalat 7,6 milyon dolardan 103 milyon dolara yükselmiştir. Yumurta ithalatının % 93'ü Türkiye'den gerçekleştirilmektedir. Türkiye'den sonra diğer önemli ülke ise % 5 payla Ürdün'dür. Türkiye'nin yumurta ihracatında Irak'ın önemli bir yeri bulunmaktadır. 2008 yılı toplam yumurta ihracatı olan 119 milyon doların 96 milyon dolarını Irak'a yapılan ihracat oluşturmuştur. 2009 yılı ihracatı önceki yıl düzeyinde kalmış, toplam 127 milyon dolarlık ihracatın 96,4 milyon dolarlık kısmı Irak'a gerçekleştirilmiştir.

Fuara katılan firma listesi aşağıda sunulmaktadır.

1 NARENCİYE TANITIM GRUBU

2 KANATLI TANITIM GRUBU

3 SU ÜRÜNLERİ TANITIM GRUBU

4 ZEYTİN VE ZEYTİN YAĞI TANITIM KOMİTESİ

5 AFYON YUMURTA

6 GARİP TAVUKÇULUK

7 KURSAN PLASTİK

8 ÖZBESLENEN TARIM-NANSAN SULAMA

9 BAŞHAN TARIM ÜRÜNLERİ

10 UNIFO GIDA

 

Eki: Görüşme Kayıt Çizelgesi

İlgili Resimler